Historie

De geschiedenis van het Ubuntuplein in een notendop 2005 – 2014

Het ideaal (2005)
Vanuit het besef dat je in je laatste levensfase zelf zal moeten zorgen voor alles wat meer is dan puur fysieke instandhouding ontstond begin 2005 een ideaal: daag mensen uit samen met anderen dingen te gaan ondernemen. Garandeer dat ze tot het einde van hun leven deel kunnen blijven uitmaken van een zelfgekozen gemeenschap. Zoek met elkaar uit wat “zinvol ouder worden” precies betekent, wat je van je levensvruchten aan anderen kunt schenken en wat je voor elkaar kunt doen als het soms met het lijf wat moeilijker gaat. Laat het vooral ook plezierig en comfortabel zijn. De mensen die dit ideaal deelden, werden de initiatiefnemers van De Derde Fase. Aan een concreet project wilden zij nieuwe vormen van solidariteit onderzoeken en laten zien.

Niet in het Waterkwartier (2006)
Zij bedachten in 2005 dat hun woon-werkproject met 150 levensloopbestendige appartementen, werkruimten en voorzieningen op het terrein van de jeugdgevangenis in het Waterkwartier moest komen. Maar begin 2006 vond de politiek dat die plek beter was voor starters en doorstromers uit de wijk. Ook de toekenning aan de Derde Fase van de Zutphense Toekomstprijs voor het beste idee bracht daar geen verandering in. Een tijd lang vroegen wij ons af of we wel door iemand serieus werden genomen.

Peter van der Gugten van Proper Stok wijst een nieuwe weg (2007)
Tenslotte stuurde de gemeente ons “het bos in” om Proper Stok, de nieuwe eigenaar van het Reesinkterrein op de Mars enthousiast te krijgen voor onze buitenissige plannen. In heel Zutphen was er verder geen geschikte plek te vinden.
In de loop van 2007 ontmoetten wij Peter van der Gugten, directeur van Projectontwikkelaar Proper Stok. Toen ontstond het Ubuntuplein als “concept voor een plek”. Peter wilde in Noorderhaven een wijk “met smoel” maken, die zou weerspiegelen wat er in Zutphen leeft. Daar zouden wij dan mooi een rol in kunnen spelen. Hij vroeg ons om nog wat extra functies te zoeken bij ons bescheiden programma voor een woon-werkgemeenschap. Want voor een buurtje met reuring en een levendige stadsplint op die centrale plek was ons programma toch nog wat beperkt.

IMG_1110bTDoor de uitwisseling met vele anderen werden onze idealen over maatschappelijke vernieuwing en duurzaamheid steeds concreter en er ontstond gaandeweg een serieus “project”. Peter van der Gugten was er van overtuigd, dat moderne projectontwikkeling eigenlijk alleen nog maar kan slagen als je het vanaf het begin samen met de toekomstige gebruikers aanpakt. Hoe dat precies moest, zouden we tijdens het proces wel ontdekken.

Wij zochten en vonden ondernemers die geïnspireerd waren door de plek en de idealen. Ook de Zutphense zorginstelling Sutfene was enthousiast om een twintigtal zorgplaatsen te realiseren en daar antroposofische 24-uurs zorg te verlenen. De woon-werkgemeenschap kreeg de voorlopige werknaam “Ubuntuplein”; naar het Zuid-Afrikaanse begrip van solidariteit ubuntu: “Ik ben omdat wij zijn; wij zijn omdat ik ben”. Dat drukt kernachtig iets uit van het gezamenlijk ideaal. Die werknaam is inmiddels een begrip geworden.

Crisis in Nederland (2008)
Onderwijl waren er al flink wat toekomstige bewoners op het Ubuntuplein af gekomen. Zij kwamen met ideeën welke kwaliteiten je daar zou kunnen ontwikkelen en wat daar allemaal voor nodig was. Na anderhalf jaar was er een min of meer concreet en haalbaar plan. Maar…..: in 2008 kondigde de crisis in het onroerend goed zich aan. Er ontstonden grote twijfels of de ontwikkeling van Noorderhaven nog wel door kon gaan.

Stichting De Derde Fase Onder Dak (2009)
De pioniers zaten echter niet stil. Omdat de ambities de horizon van vereniging De Derde Fase te boven gingen, moest er een nieuw “orgaan” komen dat drager zou worden van de plek. In 2009 werd de Stichting de Derde Fase Onder Dak opgericht om namens de toekomstige gebruikers te fungeren als opdrachtgever. Halverwege 2009 werd woningcorporatie Ons Huis bereid gevonden de sociale woningen te realiseren. Ons Huis werd dus medeopdrachtgever. Vanwege de economische omstandigheden werden “zekerheden” gevraagd. Hoewel er niets op papier stond over hoe de woningen er uit zouden kunnen zien, kwamen er intentieverklaringen van de leden voor 70% van de toekomstige woningen. Proper Stok, Ons Huis en De Derde Fase Onder Dak begonnen aan het Programma van Eisen, dat grondslag moest worden voor een begroting en ontwerpopdracht.

Gaat de ontwikkeling van Noorderhaven wel door? (2011)
De onzekerheid of Noorderhaven zou doorgaan, duurde tot de jaarwisseling van 2011/’12. Als dan de knoop niet werd doorgehakt, zou een provinciale subsidie vervallen en zou het nooit meer iets met dat gebied kunnen worden. Gelukkig viel het dubbeltje de goede kant op: Noorderhaven zou doorgaan en Ubuntuplein kreeg voor het eerst grond onder de voeten. Een écht plein, met bewoners en ondernemers, lag nu in het verschiet!

Coöperatie Ubuntuplein Zutphen (2012)
Twee bewonersgroepen voegden zich bij de Derde Fase en Sutfene: de Naobers voor 24 één- en tweepersoons huishoudens en Rowida voor 37 gezinnen. Daarmee werd het Ubuntuplein een echt meergeneratiewonen-project.
Op 12 maart 2012 werd de Coöperatie Ubuntuplein Zutphen u.a. opgericht als opvolger van de Stichting De Derde Fase Onder Dak. De Coöperatie zou het Ubuntuplein gaan realiseren en exploiteren. Maar de Coöperatie was nog geen serieuze opdrachtgever bij het ontwerpproces. Eerst moest vaststaan dat die het onroerend goed daadwerkelijk zou kunnen betalen. Heijmans, het moederbedrijf van Proper Stok, nam steeds meer het voortouw bij de ontwikkelingen. Woningcorporatie Ons Huis moest door de crisis afhaken.
De positie van Sutfene was inmiddels veranderd. Door de ingevoerde scheiding van wonen en zorg, gaan zorginstellingen niet meer investeren in vastgoed. Mooiland werd de nieuwe kandidaat. Sutfene zal betrokken blijven bij de toewijzing en bezetting van de zorgwoningen en het ontwikkelen van antroposofische zorg.

IMG_1096sbTEen voorlopig ontwerp (2013)
Om mensen over de streep te trekken werd met steun van o.a. Heijmans en de gemeente door architecten een ontwerp gemaakt. Het kwam tot stand in nauw overleg met de leden, waaronder naast bewoners ook ondernemers voor horeca, winkels en andere activiteiten, Eind 2013 kon het ontwerp worden gepresenteerd. Het omvat 165 koop- en huurwoningen, 45 zorgwoningen, 3000 m2 voor horeca, zorg, winkels en bedrijfsruimte en een parkeervoorziening voor 110 plaatsen. Ubuntuplein verrijst rond drie binnentuinen met een totaal oppervlakte van 5000 m2. De architectenbureaus Faro, Drost & Van Veen en 9° architectuur hebben elk twee tot drie onderdelen van het omvangrijke project ontworpen, zodat er een levendig en gevarieerd beeld ontstaat.
Het ontwerp bracht ook de totale kosten in beeld. Ondanks de door de overheid beloofde stimulerende maatregelen om investeringen aantrekkelijker te maken, leek geen bank of investeerder bereid in het Ubuntuplein te investeren, hoewel uit onderzoek is gebleken, dat “prettig en zinvol leven” van ouderen een afname tot 60% oplevert van de behoefte aan professionele zorg. Tegelijk was het ontwerp nog zó voorlopig, dat wij daarmee niet breed konden acquireren. We moeten het voorlopig doen met de enthousiaste leden van de drie verenigingen, goed voor de helft van het aantal geplande woningen.

Op weg naar financiering (2014)
Sutfene en Heijmans brachten de Coöperatie in contact met een internationale private equity kapitaalbemiddelaar. Deze heeft ons een voorstel gedaan, waaraan verschillende voorwaarden zijn verbonden. De Coöperatie heeft inmiddels met een ondernemingsplan aan kunnen tonen dat de exploitatie van het Ubuntuplein met die financiering positief is. Omdat we nog volop in gesprek zijn, kunnen we in deze nieuwsbrief niet op details ingaan. Wend je met vragen tot het bestuur, dan reageren we persoonlijk zo goed mogelijk.
We staan als coöperatie nu voor de taak om aan de voorwaarden te voldoen en zijn daarover met verschillende partijen in gesprek. Met de financier praten we over de voorwaarden en alle contracten, die we juridisch laten onderzoeken, zodat we een zo zorgvuldig mogelijke verbintenis aangaan om ons Ubuntuplein te realiseren. Lukt de financiering, dan kan de bouw in de loop van 2015 starten en kan Zutphen het Ubuntuplein in 2017 begroeten. Met de gedachte dat de zwaarste bevallingen de mooiste kinderen baren, kijken we daar samen met jullie halsreikend naar uit.

Hugo Versteeg (externe betrekkingen) en Aart Oosthoek (voorzitter) van de Coöperatie Ubuntuplein.